Uluslararası Sanat ve Sanat Eğitimi Dergisi

HARPUT (ELAZIĞ) İĞNE OYALARINDAN ÖRNEKLER


Harput (Elazığ), Doğu Anadolu Bölgesi'nin güneybatısında, doğudan Bingöl, kuzeyden Tunceli, batı ve güney batıdan Malatya, güneyden ise Diyarbakır illerinin arazileri ile çevrilidir. Bölgenin stratejik önemi nedeniyle Harput, geçmişte birçok medeniyete beşiklik etmiştir. Harput, Türkiye’de dut ağaçları sayısı bakımından önemli bir yere sahiptir. İpekböcekçiliği yapmak için dut ağacının önemi çok büyüktür. XIX. ve XX. yüzyıllarda Harput’ta ipekböcekçiliğinin iyi seviyede olması, ipek ipliklerinin üretimiyle beraber iğne oyacılığının gelişmesini sağlamıştır. Harput’ta oyacılık, nineden toruna geçen ve eli biraz iğne tutabilen kız çocuğunun hemen öğrenmeye başladığı bir sanattır. Eskiden olduğu gibi bugün de çeyiz sandıklarının demirbaş malzemesi olan oyalı yazmalar, fularlar, masa örtüleri ve mendiller sanat eserleri olmalarının yanında motifleri ve yapılış tarzı ile çevreye verdiği kültürel mesajlarla kültür tarihimiz açısından fevkalade önem arz etmektedir. Harput’ta geleneksel kültürümüzün sözsüz konuşma aracı olan ve sadece iğne ile ipeğin dans ederek, 500’e yakın çeşidinden oluşan yazma oyaları, doğadan esinlenerek yapılan bitkisel motiflerden, hayvanlardan ilham alınarak kullanılan hayvansal motiflerden ve bir gayeyi, bir düşünceyi ifade eden sembolik motiflerden oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Harput’ta halen yapılmaya devam eden ve her biri bir mesaj niteliğinde olan iğne oyalarının isimleri, hikâyeleri ve teknikleri hakkında bilgi vermek ve onları gelecek nesillere aktarmaya çalışmaktır.


Keywords


Harput, Kültür, İğne Oyası, İpekböcekçiliği, Yazmalar.

Author: Elif Aksoy
Number of pages: 37-55
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/jiajournal.1.550
Full text:
Uluslararası Sanat ve Sanat Eğitimi Dergisi
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.