Bu çalışma, Mardin’in Yeşilli ilçesine bağlı Bülbül (Benabil) Köyü’nün tarihî ve kültürel dokusu içerisinde önemli bir yere sahip olan Hıristiyan dini mimarisini bütüncül bir yaklaşımla ele almayı amaçlamaktadır. Bülbül Köyü, Süryani Ortodoks, Katolik ve Protestan topluluklarının bir arada yaşadığı çok-katmanlı bir kültürel yapıya sahip olup, barındırdığı yapılar bu çeşitliliğin somut örneklerini teşkil etmektedir. Günümüze ulaşan bu yapılar hem bölgedeki inanç çeşitliliğinin hem de Mardin kırsal mimarisinin süreklilik gösteren karakterinin izlerini taşımaktadır. Bundan dolayı söz konusu yapıların mimari özelliklerinin, yerel mimari gelenek içindeki yerlerinin tespit edilmesi, yalnızca köyün tarihine değil, aynı zamanda Mardin ve çevresindeki dini mimari mirasın anlaşılmasına da katkı sağlamaktadır. Araştırma kapsamında incelenen yapılar; plan şemaları, taş işçiliği, malzeme kullanımı ve mimari düzenlemeleri bakımından erken dönemlere işaret etmekte; özellikle Süryani mimari geleneğinin köy ölçeğinde nasıl süreklilik kazandığını göstermektedir. Yapılarda inşa tarihine ilişkin herhangi bir kitabeye rastlanmamasından dolayı dönemlendirme; mimari üslup analizi ve bölgedeki benzer örneklerle karşılaştırmalı değerlendirmeler yoluyla yapılmıştır. Çalışma, elde edilen bulgular doğrultusunda Bülbül Köyü’nün dini mimari mirasını yalnızca bireysel yapılar üzerinden değil, aynı zamanda köyün sosyal, kültürel ve tarihsel dönüşümü bağlamında değerlendirmektedir. Bu yaklaşım, kırsal yerleşimlerde inşa edilen Hıristiyan dini yapıların, kent merkezlerinde görülen örneklere ile karşılaştırıldığında daha sade ancak bir o kadar özgün bir karakter taşıdığını göstermektedir. Ayrıca araştırma, Mardin kırsalında çeşitli inanç gruplarının bir arada bulunduğu yerleşimlerin mimari açıdan ne tür izler bıraktığını somutlaştırarak, bölgenin çok kültürlü yapısının küçük ölçekteki yansımalarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Bülbül (Benabil) Köyü’nde yer alan Hıristiyan dini mimarisine ait yapılar; tarihsel sürekliliği, mimari çeşitliliği ve toplumsal hafızayı yansıtmaları açısından önemli birer kültürel miras unsurudur. Bu araştırma, köyün mimari kimliğinin ve tarihsel konumunun daha net anlaşılmasına katkı sunduğu gibi, Mardin ve çevresindeki Hıristiyan dini mimari araştırmalarına da yeni bir perspektif kazandırmaktadır.
This study aims to examine the Christian religious architecture of Bülbül (Benabil) Village, located in the Yeşilli district of Mardin, within the context of its historical and cultural fabric, using a comprehensive approach. Bülbül Village has a multi-layered cultural structure where Syriac Orthodox, Catholic, and Protestant communities have coexisted, and the buildings it hosts represent tangible examples of this diversity. The surviving structures reflect both the religious diversity of the region and the continuity of rural Mardin architecture. Therefore, identifying the architectural features of these buildings and their place within the local architectural tradition contributes not only to understanding the village’s history but also to the comprehension of the Christian architectural heritage in Mardin and its surroundings. The examined structures indicate earlier periods in terms of their floor plans, stone craftsmanship, material usage, and architectural arrangements; in particular, they demonstrate how the Syriac architectural tradition maintained continuity at the village scale. Since no inscriptions indicating construction dates were found in the buildings, their chronological assessment was carried out through architectural style analysis and comparative evaluations with similar regional examples. Based on the findings, the study evaluates the religious architectural heritage of Bülbül Village not only through individual buildings but also within the context of the village’s social, cultural, and historical transformation. This approach shows that Christian religious buildings constructed in rural settlements exhibit a simpler yet equally distinctive character compared to examples found in urban centers. Moreover, the research illustrates the architectural traces left by settlements where different religious communities coexisted in rural Mardin, highlighting the micro-scale reflections of the region’s multicultural structure. In conclusion, the Christian religious buildings of Bülbül (Benabil) Village are significant cultural heritage elements, reflecting historical continuity, architectural diversity, and collective memory. This study contributes to a clearer understanding of the village’s architectural identity and historical position while providing a new perspective for Christian architectural research in Mardin and its surroundings.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
